“Lính đã nhận tiền và làm theo lời họ dạy”.
“Con người làm điều xấu cách hăng say nhất khi họ tin mình đang làm điều đúng!” – Blaise Pascal.
Kính thưa Anh Chị em,
Lính đã thấy; nhưng không nói điều họ thấy. Họ nhận tiền; và nói theo điều được dạy. Ở đó, sự thật không bị chối bỏ; nhưng bị thay thế; và người ta có thể làm điều sai, mà vẫn tin mình đang làm điều đúng. ‘Sự thật không bán; người ta vẫn mua’.
Trong trình thuật Matthêu, chi tiết tưởng như phụ lại mang trọng lượng quyết định: “họ đã nhận tiền”. Động từ Hy Lạp elabon – “đã nhận” – không chỉ là một hành vi; nhưng là một chọn lựa. Từ đó, điều họ nói không còn xuất phát từ điều họ thấy; nhưng từ điều họ đã nhận. Thực tại không đổi; nhưng lời kể đã đổi. Vì thế, vấn đề không còn là biến cố; nhưng là cách biến cố được kể lại. Đó còn là câu chuyện của chúng ta; khi một điều mình nhận – một lợi ích, một số tiền, một hứa hẹn – quyết định điều mình nói và cách mình kể lại sự thật; thì sự thật, dù không phải để bán, đã bị mua.
Nhưng bản văn không dừng ở việc “nhận”; Matthêu nói rõ hơn: “và làm theo lời họ dạy”. Đây không còn là lời tự phát; nhưng là lời được sắp đặt. Câu chuyện ấy không đứng vững: nếu là cướp xác, sao mọi sự lại được xếp gọn gàng như Gioan đã thấy? Một lời kể có vẻ hợp lý; nhưng không hơn sự thật. Vậy mà, điều được dạy lại thắng điều được thấy. Vì thế, Matthêu thật tinh tế khi thêm một chi tiết lạnh lùng: “Câu chuyện ấy còn được phổ biến giữa người Do Thái cho đến ngày nay”. Không phải vì nó đúng; nhưng vì nó được kể. Sự thật không cần được làm cho mạnh; chính việc bị bóp méo cho thấy nó mạnh đến mức nào. Và chúng ta cũng thường chọn tin như thế, khi sự thật đòi chúng ta phải trả giá quá đắt.
Và ở đây, một chi tiết làm lộ ra sự thật. Theo Đức Phanxicô, trong luật Do Thái, lời chứng của phụ nữ không có giá trị. Thế nhưng, chính họ lại là những người đầu tiên ra mộ và báo tin. Nếu câu chuyện này được dựng lên, người ta đã không kể như thế; không ai chọn những nhân chứng như vậy cho một câu chuyện cần được tin. Vậy mà các Tin Mừng vẫn giữ nguyên. Không phải vì nó đáng tin; nhưng vì nó thật.
Anh Chị em,
Đứng trước Đức Kitô, sự thật không còn là điều có thể bị định hướng; nhưng là một Đấng đang sống. Ngài không cần được bảo vệ bằng những câu chuyện “đáng tin”; vì chính Ngài là sự thật. Người ta có thể trả tiền cho lời nói; nhưng không thể mua được Đấng đã sống lại. Người ta có thể dựng nên một câu chuyện; nhưng không thể thay thế một biến cố. Và vì thế, điều quyết định không còn là điều được dạy; nhưng là Đấng chúng ta gặp. Không phải điều người ta nói; nhưng là Đấng đang sống. Và đứng trước Ngài, chúng ta không còn hỏi: điều này có đáng tin không; nhưng: tôi có dám tin không? “Phúc cho những ai không thấy mà tin!” – Gioan.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, xin cho con không chạy trốn sự thật; đừng đổi sự thật lấy điều có lợi; và xin cho con dám trả giá, khi sự thật trở nên quá đắt!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
