Đó là Đức Tổng giám mục Nerses Shnorhali, người Armeni, cha Nicolas Copernic nhà thiên văn người Ba Lan, cha Johann Gregor Mendel người Tiệp, sáng lập ngành di truyền học hiện đại, và sau cùng là thánh nữ Têrêsa Hài đồng Giêsu người Pháp, Tiến sĩ Hội thánh.
Bốn vị thuộc danh sách 60 nhân vật tên tuổi trên thế giới được Hội đồng chấp hành của tổ chức UNESCO ở Paris chọn, hôm 16/4/2021 vừa qua, và còn cần Đại hội đồng của UNESCO phê chuẩn trong khóa họp vào tháng Mười Một năm nay. Bốn vị nổi bật về đức tin Kitô là động lực hoạt động và sự dấn thân của họ.
Năm 2023 tới đây, UNESCO sẽ kỷ niệm 850 năm qua đời của Đức Tổng giám mục Nerses, biệt danh là “Grazioso”, Dễ thương, (1100-1173) là thi sĩ, nhạc sĩ và thần học gia người Armeni, làm giám mục giáo phận Mopsuestia, rồi làm Thượng phụ của Giáo hội Armeni Tông truyền từ năm 1165. Tổ chức UNESCO đề cao sự dấn thân của ngài cho hòa bình và đối thoại giữa các nền văn hóa. Trong cuộc viếng thăm Armeni hồi tháng Sáu năm 2016, Đức Thánh cha Phanxicô đã nhắc đến “lòng yêu mến bao la và đặc biệt của Đức Thượng phụ Nerses đối với dân tộc và các truyền thống của Armeni cũng như sự quan tâm nồng nhiệt đối với các Giáo hội Kitô khác, không ngừng tìm kiếm sự hiệp nhất”.
Vị thứ hai là cha Nicolas Copernic (1473-1543) người Ba Lan sẽ được UNESCO mừng kỷ niệm 550 năm sinh nhật của cha vào năm 2023. Cha Copernic là một nhà toán học và bác sĩ, nhất là nhà thiên văn đã tạo nên một cuộc cách mạng lớn, khi chứng minh trái đất xoay chung quanh mặt trời, đảo lộn các quan niệm trước đó. Đối với UNESCO, việc mừng kỷ niệm cha Copernic “sẽ là dịp để thăng tiến khoa học, việc giảng dạy khoa học và kỹ thuật, ngành kỹ sư và toán học cũng như gia sản văn hóa, củng cố mối liên hệ giữa các dân nước.”
Vị thứ ba là cha Johan Gregor Mendel (1822-1884) người Tiệp, thuộc dòng thánh Augustinô, UNESCO sẽ mừng 200 năm sinh nhật của cha vào năm 2022. Ngài là một nhà khoa học lớn, được coi là một trong những nhà sáng lập ngành di truyền học hiện đại.
Sau cùng là thánh nữ Têrêsa Hài đồng Giêsu (1873-1897) người Pháp, đan sĩ Cát Minh và Tiến sĩ Hội thánh, được mừng 150 năm sinh nhật vào năm 2023. Đối với UNESCO, đây là dịp để đề cao vai trò của phụ nữ giữa lòng các tôn giáo, nhưng cũng để nêu cao ảnh hưởng tư tưởng và linh đạo của thánh nữ. Các tác phẩm của thánh nữ Têrêsa đã được dịch ra 83 thứ tiếng trên thế giới.
G. Trần Đức Anh, O.P
