Không chỉ ngoài xã hội mà ngay cả trong Giáo hội, trong các cộng đoàn Dòng tu, luôn tồn tại sự phân cấp, phân quyền và những quy tắc nhất định… để duy trì sự ổn định và phát triển một tổ chức, một tập thể. Trong tất cả những quy tắc vận hành ấy, người lãnh đạo đóng một vai trò hết sức quan trọng và cần thiết. Nhất là trong bối cảnh phức tạp và khó khăn của con người trong thế giới hôm nay.
Với chiều hướng đó, và thực thi Nội Quy số 219, Ban Tổng Điều hành Hội dòng nữ Đa Minh Bùi Chu đã tổ chức buổi học hỏi cho quý chị thuộc khối Ban Điều hành và Ban Đào tạo, hầu giúp chị em ý thức hơn trong sứ mệnh “lãnh đạo” của mình. Với chủ đề “Người lãnh đạo thời nay”, cha Giuse Nguyễn Văn Quang, PGĐ ĐCV Đức Mẹ Vô Nhiễm Bùi Chu đưa ra một cái nhìn rõ nét hơn và sâu sắc hơn về vị trí và vai trò người lãnh đạo cộng đoàn, hầu có thể giúp cộng đoàn thăng tiến trong tình bác ái, sự thông hiểu và cảm thông giữa các thành viên theo tinh thần của Chúa và Hội dòng.
Bằng một cái nhìn chân thực nhất về người lãnh đạo trong thế giới hôm nay, nhất là với những người sống đời thánh hiến, cha phân biệt hai loại quyền mà một người lãnh đạo cần phải có để điều hành cộng đoàn, đó là quyền lực cứng và quyền lực mềm. Nếu quyền lực cứng là thứ quyền gắn liền với chức vị đó, mang tính áp đặt, thì quyền lực mềm lại được làm nên bởi nhân cách, tri thức, uy tín, đạo đức, năng lực của vị lãnh đạo. Theo đó, nếu một người lãnh đạo không có sức hút, không đủ uy tín… thì rất khó để lãnh đạo tốt cộng đoàn của mình, nhất là trong bối cảnh ngày hôm nay, khi nhu cầu về sự bình đẳng, tự do của con người đôi khi trở thành một cơn cám dỗ về đức vâng phục, thì người lãnh đạo gặp không ít khó khăn và thách đố. Vì thế, dưới góc nhìn của mình, Cha giáo Giuse nêu lên một số điểm như sau:
Trước hết, người lãnh đạo cần biết kết hợp và hài hòa được cả hai loại quyền lực. Nếu cấp trên bên ngoài thường dùng đến quyền lực cứng để tạo ảnh hưởng tới nhân viên của mình, thì những người lãnh đạo trong Giáo hội không dừng lại ở đó, mà phải sử dụng một cách hài hòa và uyển chuyển hai thứ quyền lực cứng – mềm theo tinh thần Tin Mừng và bác ái Ki-tô giáo cùng với mẫu gương lãnh đạo tuyệt hảo của Đức Ki-tô.
Tiếp đến, người lãnh đạo cũng phải là người có tầm nhìn xa, tức là biết đưa ra kế hoạch dài hạn và lập mục tiêu rõ ràng để giúp cộng đoàn mình đi đúng hướng và phát triển bền vững, có chương trình mang tính kế thừa, tránh lối tư duy nhiệm kỳ, để người kế nhiệm không gặp khó khăn trong việc xây dựng và triển khai các kế hoạch trong tương lai…
Thêm nữa, một người lãnh đạo giỏi cũng phải là người biết phân quyền hợp lý, bởi vì một tổ chức nói chung và một cộng đoàn nói riêng rất khó phát triển nếu người lãnh đạo điều hành hay quản trị theo lối tập quyền. Trái lại, lãnh đạo phân quyền là một hình thức hữu ích giúp người lãnh đạo hay các bề trên có thể điều hành cộng đoàn của mình một cách vừa tinh tế, vừa nhẹ nhàng, lại vừa có sự hài hòa giữa các thành viên. Theo đó, phân quyền hợp lý không phải sự trốn tránh hay chối bỏ trách nhiệm, để người khác lấn quyền hay điều khiển, nhưng là một sự tinh tế và tin tưởng để trao quyền cho chị em của mình phù hợp với khả năng. Từ đó, bề trên đúng nghĩa là người biết tôn trọng chị em, là người có óc quan sát và không phải là người độc đoán trong công việc.
Bên cạnh đó, người lãnh đạo còn phải là người có thể hoá giải, làm chủ được những xung đột trong cộng đoàn và giữa các chị em với nhau về cảm thức, nhu cầu và văn hoá. Điều này đòi Bề trên phải là người nhạy bén và khôn ngoan để làm cho những khác biệt đó không dẫn tới những xung đột, căng thẳng, thậm chí đổ vỡ và gây hấn. Hơn thế, khả năng tạo một môi trường thân thiện, sự chính trực, liêm khiết, trưởng thành trong trí tuệ cảm xúc, nhất là một đời sống đạo đức, một đời sống cầu nguyện sâu sắc sẽ là điều không thể thiếu cho một người lãnh đạo lý tưởng trong cộng đoàn dòng tu ngày hôm nay.
Như vậy, có rất nhiều yêu cầu cho người lãnh đạo thời nay để có thể điều hành cộng đoàn hay tổ chức của mình cách ổn định, bền vững và tốt đẹp. Nhưng trên tất cả, người lãnh đạo trong cộng đoàn Dòng tu cần sống đúng lời Chúa Giê-su đã dạy: “Ai muốn làm lớn giữa anh em, thì phải làm người phục vụ anh em” (x. Mt 20, 26).) Ước mong buổi học hỏi sẽ giúp các vị lãnh đạo, các bề trên trong cộng đoàn có thêm kiến thức và hiểu biết để thi hành sứ mạng của mình, hầu giúp cộng đoàn mỗi ngày một thăng tiến và trở thành những khí cụ của hy vọng và yêu thương cho con người trong thế giới hôm nay.
Nt. Maria Gorettilanmai
