Trưởng thành tâm cảm trong đời sống thánh hiến
Bản lĩnh cảm xúc và tính dục trước những thách đố hôm nay
Thứ Bảy, ngày 14.3.2026 vừa qua, chị em trong khối Học viện khu vực miền Nam đã quy tụ tại cộng đoàn Thánh Phêrô Tân Quy để cùng nhau học hỏi và đào sâu chủ đề: “Trưởng thành tâm cảm trong đời sống thánh hiến – Bản lĩnh cảm xúc và tính dục trước những thách đố hôm nay” do cha Banaba Vũ Minh Trí, Viện trưởng Học viện Dòng Tên, hướng dẫn. Buổi học diễn ra trong bầu khí cởi mở và chân thành, giúp chị em có dịp suy tư sâu hơn về một chiều kích quan trọng của đời sống nhân bản trong hành trình dâng hiến.
Buổi học hướng đến những mục tiêu cụ thể: giúp các chị em Học viện hiểu rằng tình cảm và tính dục là phần tự nhiên của con người cần được nhìn nhận cách đúng đắn; nhận ra hành trình trưởng thành tâm cảm như một tiến trình lâu dài trong đời sống; nhận diện những thách đố mà các nữ tu trẻ có thể gặp phải; đồng thời gợi mở những hướng đi giúp mỗi người tiếp tục lớn lên trong đời sống nhân bản và thiêng liêng.
Nội dung buổi học trước hết giúp chị em nhận ra một xác tín nền tảng: ơn gọi thánh hiến không đòi con người phải tắt đi những cảm xúc, nhưng mời gọi mỗi người thanh luyện và mở rộng trái tim để yêu theo một cách mới trong Đức Kitô. Đời sống thánh hiến không phủ nhận những rung động tự nhiên của con người, nhưng hướng chúng về một tình yêu tự do, trưởng thành và hiến dâng.
Từ đó, buổi học gợi mở việc hiểu đúng về đời sống tình cảm. Tình cảm là những rung động nội tâm như thương, giận, mến, ghét, ghen tủi… dần dần trở thành những thái độ ổn định và ảnh hưởng đến hành vi của con người. Trong đời sống con người, có những tình cảm gắn với nhu cầu căn bản như sự an toàn, sự bảo vệ hay sự thoải mái thân xác; đồng thời cũng có những tình cảm cao hơn hướng về các giá trị đạo đức, lý tưởng, trí tuệ và vẻ đẹp.
Ánh sáng của tâm lý học chiều sâu cũng giúp hiểu rõ hơn đời sống nội tâm của con người. Con người không chỉ có ý thức mà còn có vô thức, nơi chứa đựng những vết thương, nỗi sợ và những khát khao được hình thành qua kinh nghiệm sống, đặc biệt từ thời thơ ấu. Khi những điều này không được nhận diện, chúng có thể âm thầm chi phối hành vi và tương quan của con người.
Trong phần tiếp theo, buổi học giúp phân biệt rõ hơn giữa giới tính, phái tính và tính dục. Giới tính liên quan đến những đặc điểm sinh học và căn tính nam nữ; phái tính diễn tả những nét đặc thù và sức hấp dẫn tự nhiên giữa nam và nữ; còn tính dục là một năng lực mạnh mẽ nơi con người, gắn với bản năng truyền sinh và khát vọng hiệp thông. Đối với người sống đời thánh hiến, khiết tịnh không phải là phủ nhận tính dục, nhưng là tích hợp và thăng hoa năng lượng này, hướng trọn vẹn về tình yêu dành cho Thiên Chúa và tha nhân.
Buổi học cũng chỉ ra rằng khi đời sống tâm cảm chưa trưởng thành, con người có thể rơi vào những lệch lạc khác nhau. Có người chọn cách đè nén cảm xúc, khiến mình trở nên khắt khe với bản thân và với người khác; có người lại lệ thuộc vào cảm xúc, hành động theo thích – ghét hoặc quá nhạy cảm với lời khen chê; đôi khi cũng có những khuynh hướng tìm kiếm sự bù trừ qua những thói quen không lành mạnh. Những dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện qua các tương quan độc chiếm, sự ghen tương, hay cảm giác bất an khi thiếu vắng một người nào đó.
Trưởng thành tâm cảm vì thế bắt đầu từ việc biết mình, nhận diện và chấp nhận những cảm xúc của bản thân. Mỗi người đều mang trong mình một “đứa trẻ bên trong” dễ bị tổn thương và cần được chữa lành. Khi biết lắng nghe chính mình, con người có thể xây dựng những tương quan lành mạnh hơn với tha nhân: biết đồng cảm nhưng không hòa tan, biết đặt những giới hạn cần thiết, đồng thời học cách cộng tác thay vì so sánh hay ghen tị.
Đời sống thánh hiến hôm nay cũng phải đối diện với nhiều thách đố của xã hội hiện đại như nhịp sống nhanh, ảnh hưởng của mạng xã hội và áp lực so sánh thành công. Những yếu tố này đôi khi khiến con người cảm thấy cô đơn, kiệt sức hoặc thiếu không gian để chia sẻ. Chính vì thế, cộng đoàn và sự đồng hành thiêng liêng trở nên rất cần thiết để nâng đỡ hành trình trưởng thành của mỗi người.
Trên hành trình đó, năng lượng tình cảm và tính dục không phải là điều cần loại bỏ, nhưng có thể được thăng hoa qua đời sống cầu nguyện, phục vụ và sáng tạo. Khi được hướng dẫn và hội nhập cách đúng đắn, nguồn năng lượng này trở thành sức mạnh giúp người thánh hiến sống tình yêu cách sâu sắc và phong phú hơn.
Khép lại buổi học, chị em được mời gọi tiếp tục suy tư về đời sống tâm cảm của chính mình: đâu là những thách đố lớn nhất, những dấu hiệu lệ thuộc cảm xúc có thể xuất hiện ra sao, cộng đoàn có thể giúp gì cho hành trình trưởng thành, và mỗi người có thể thực hiện những bước nhỏ nào để lớn lên hơn trong tự do nội tâm.
Buổi gặp gỡ không chỉ mang lại những kiến thức hữu ích, nhưng còn mở ra một không gian đối thoại chân thành, giúp chị em ý thức rằng trưởng thành tâm cảm là một hành trình lâu dài. Trên hành trình ấy, mỗi người được mời gọi bước đi với sự nâng đỡ của cộng đoàn, sự đồng hành thiêng liêng và trên hết là ân sủng của Thiên Chúa.
Ước mong rằng qua những bước nhỏ mỗi ngày trong việc nhận diện, thanh luyện và hướng dẫn đời sống cảm xúc, trái tim của người thánh hiến ngày càng được mở rộng hơn để yêu mến Thiên Chúa cách trọn vẹn và trở nên dấu chỉ sống động của tình yêu Ngài giữa thế giới hôm nay.
BVH HVSG
