Hội dòng Đa Minh Bùi chu chuẩn bị mừng 75 năm thành lập. Bảy mươi lăm năm là một thời gian dài đối với một Hội dòng. Đặc biệt những năm tháng qua là những năm tháng vô cùng khó khăn. Nhưng như lời tục ngữ nói: Lửa thử vàng, gian nan thử đức. Chính những gian nan thử thách lại giúp con người lớn mạnh. Đó là điều đúng với Hội dòng Đa Minh Bùi chu.
Vừa thành lập được mấy năm thì nhà dòng phải đối diện với biến cố di cư. Sau biến cố di cư lại đến biến cố cải cách ruộng đất. Sau cải cách ruộng đất lại đến giải tán các dòng tu. Vì thời cuộc nên cơ sở điều hành cũng liên tục di chuyển. Hết Bắc rồi lại Nam. Rồi lại chuyển từ Nam ra Bắc. Và sinh hoạt không lúc nào được yên ổn. Bị chia ly. Bị ruồng bắt. Bị xua đuổi. Vậy mà Hội dòng cứ phát triển. Nhờ đâu?
Chắc chắn đó là nhờ ơn Chúa. Đúng như Rabbi Gamaliel đã phát biểu trước Thượng hội đồng Do thái: “Vậy giờ đây, tôi xin nói với quý vị: hãy để mặc những người này. Cứ cho họ về, vì nếu ý định hay công việc này là do người phàm, tất sẽ bị phá huỷ; còn nếu quả thật là do Thiên Chúa, thì quý vị không thể nào phá huỷ được” (Cv 5,38-39). Hội dòng Đa Minh Bùi Chu đúng là của Chúa, nên con người không phá huỷ được. Trái lại càng gặp khó khăn lại càng vững mạnh.
Nhờ các vị Bề trên khôn ngoan. Trong những hoàn cảnh khó khăn, Đức Cha Giuse Phạm Năng Tĩnh, bấy giờ làm Giám quản Giáo phận, không khoanh tay ngồi nhìn thời cuộc cuốn trôi mọi dự tính. Ngài liên tục đưa ra những phương án không những giúp cho Hội dòng trụ vững mà còn phát triển. Nào là đặt Mẹ Bề trên đại diện miền Bắc. Nào là lập trường Đệ tử. Nào là tái lập Nhà Tập. Nào là tái lập Nhà Mẹ tại Bùi Chu… Bốn mươi năm khắc nghiệt giống như bốn mươi năm người Do thái đi qua sa mạc. Qua khó khăn thử thách, Hội dòng càng lớn mạnh, càng phát triển khi được tự do.
Nhờ nội lực của Hội dòng. Có ơn Chúa. Có các vị Bề trên khôn ngoan. Nhưng chính chị em trong Hội dòng cũng phải có nội lực thâm hậu. Có niềm tin. Có niềm hy vọng. Và nhất là có ý chí phấn đấu vượt qua mọi thử thách. Dù phải thiếu thốn vật chất. Dù phải sống chui rúc và ngủ bờ ngủ bụi. Có khi phải ẩn thân trong gia đình. Âm thầm. Không tu phục. Không danh hiệu. Tránh những ánh mắt soi mói rình mò tố giác. Trong khó khăn mà vẫn có ơn gọi. Gặp thử thách mà ơn gọi vẫn bền đỗ trung tín. Các chị em đã có tinh thần như các thánh Tông đồ. Khi các ngài bị đánh đòn và cấm đoán, các ngài “hân hoan bởi được coi là xứng đáng chịu khổ nhục vì danh Chúa Giêsu” (Cv 5,41).
Nhờ sống đúng tinh thần Nước Trời. Tinh thần Nước Trời là tinh thần bé nhỏ khó nghèo. Đó là hạt cải bé nhỏ. Là nắm men bé nhỏ. Như Chúa dạy: “Nước Trời cũng giống như chuyện hạt cải người nọ lấy gieo trong ruộng mình. Tuy nó là loại nhỏ nhất trong tất cả các hạt giống, nhưng khi lớn lên, thì lại là thứ lớn nhất; nó trở thành cây, đến nỗi chim trời tới làm tổ trên cành được.” Người còn kể cho họ một dụ ngôn khác: “Nước Trời cũng giống như chuyện nắm men bà kia lấy vùi vào ba thúng bột, cho đến khi tất cả bột dậy men” (Mt 13,31-33).
Đó là đi vào con đường hạt lúa mà chính Chúa Giêsu đã đi: “Quả thật, quả thật, Ta nói với các con: Nếu hạt lúa mì rơi xuống đất mà không thối đi, thì nó chỉ trơ trọi một mình; nhưng nếu nó thối đi, thì nó sinh nhiều bông hạt” (Ga 12,24).
Nhờ sống theo tinh thần của Thánh Tổ Phụ Đa Minh. Khi bè rối Albigeois tàn phá đức tin ở Miền Nam nước Pháp, Đức Thánh Cha Innocentê III sai thánh nhân đi rao giảng chân lý để chống lại lạc thuyết. Thánh nhân ra đi tay không như lời Chúa dạy: “Này Thầy sai anh em đi như chiên con đi vào giữa bầy sói. Ðừng mang theo túi tiền, bao bị, giày dép” (Lc 10,3-4). Ngài đi chân không. Sống bằng cơm thừa canh cặn xin của người dân. Trên tay chỉ có Tin Mừng và tràng hạt. Vậy mà chẳng bao lâu bè rối đang hung hãn bỗng tan tác. Dân chúng chạy theo lạc thuyết đã ăn năn sám hối trở về. Như lời vãn tháng Rosa kính Đức Bà; “Phường tội lỗi bỗng xác xơ tan tác. Ruộng I-ghê cỏ rác bớt dần”.
Thật vui mừng khi thấy trong 40 năm qua, Hội dòng Đa Minh đã được Chúa dẫn đưa vào con đường hẹp của Chúa. Được các Bề trên khôn ngoan hướng dẫn. Được có các chị em lớp đầu có nội lực Tin mừng làm nền móng. Được chính những gian nan khổ cực rèn luyện. Sống đúng theo tinh thần của Thánh Tổ Phụ Đa Minh. Nay đã trở thành một Hội dòng lớn trong Giáo phận. Mở rộng đến nhiều Giáo phận và trên thế giới. Có thêm nhiều hoạt động phục vụ Giáo Hội và dân nghèo. Tạ ơn Chúa vì những hồng ân Chúa ban cho Hội dòng. Tạ ơn Chúa đã ban những thử thách giúp Hội dòng đi đúng đường hướng Tin mừng. Tạ ơn các vị Bề trên khôn ngoan hướng dẫn. Nhớ ơn các thế hệ đầu tiên đã chìm mình xuống làm nền tảng vững chắc cho Hội dòng. Hội dòng như hạt lúa vùi chôn trong lòng đất. Chịu mưa sa bão táp. Chịu mục nát đi. Và sau bảy mươi lăm năm, đã trổ sinh mùa gặt phong phú.
Ôn cố nhi tri tân. Ôn lại lịch sử để biết sống trong tương lai. Xin cho chúng ta biết học bài học quá khứ. Để biết luôn sống theo thánh ý Chúa. Luôn khôn ngoan nghe hướng dẫn của Bề trên. Luôn trung tín với Tin Mừng. Luôn tuân theo con đường Thánh Tổ Đa Minh đã mở. Chắc chắn Hội dòng sẽ còn có những phát triển mới. Mạnh mẽ hơn nữa. Sâu xa hơn nữa. Và bền vững hơn nữa.
Châu Sơn, Lễ Đức Mẹ Fatima 2025
+ Giuse Ngô quang Kiệt
Nguyên TGM Hà Nội
Trích trong Kỷ yếu 75 năm Hành trình đuốc sáng Đa Minh – Kỷ niệm 75 năm thành lập Hội dòng Nữ Đa Minh Bùi Chu | 1951-2026
